६ : जिल्हा प्रशासन

प्र. १) ओळखा पाहू, मी कोण? १. मी जिल्ह्याचा प्रथम प्रशासकीय अधिकारी असून आपत्ती व्यवस्थापन समितीचा अध्यक्ष आहे.उत्तर : जिल्हाधिकारी २. मी गावपातळीवर शांतता राखण्यासाठी पोलिसांना मदत करतो.उत्तर : पोलीस पाटील ३. मी तालुका पातळीवर महसूल गोळा करतो आणि ‘तालुका दंडाधिकारी’ म्हणूनही ओळखला जातो.उत्तर : तहसीलदार ४. मी जिल्ह्यातील गुन्हेगारी रोखण्यासाठी पोलीस दलाचे नेतृत्व करतो.उत्तर

५ : स्थानिक शासन संस्था (शहरी)

प्र. १) ओळखा पाहू, मी कोण? १. लोकांची संख्या कमी, पण शहरीकरण सुरू आहे, मी कोण ?उत्तर : नगरपंचायत २. माझ्याशिवाय नगरपरिषदेचे अंदाजपत्रक मंजूर होऊ शकत नाही, मी कोण ?उत्तर : नगराध्यक्ष ३. मी मोठ्या शहराचा ‘प्रशासकीय कणा’ आहे, माझी नेमणूक राज्य शासन करते, मी कोण ?उत्तर : महानगरपालिका आयुक्त प्र. २) थोडक्यात उत्तरे लिहा.

४ : स्थानिक शासन संस्था (ग्रामीण)

प्र. १) खालील समस्या आणि त्या सोडवणारे अधिकारी यांच्या जोड्या लावा. ‘अ’ गट (समस्या / काम) ‘ब’ गट (अधिकारी) उत्तर अ) गटविकास अधिकारी (BDO) १) गावातील जन्म-मृत्यूची नोंद करणे. ब) तालुक्याच्या विकास कामांवर देखरेख ठेवणे. ब) मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) २) तालुक्याच्या विकास कामांवर देखरेख ठेवणे. का) जिल्हा परिषदेने घेतलेल्या निर्णयांची अंमलबजावणी करणे. का) Gram

३: भारतीय संविधानाची प्रास्ताविका आणि वैशिष्ट्ये

प्र. १) आठवा व लिहा. १. मी संविधानाची सुरुवात आहे. मला संविधानाचा आत्मा म्हणतात, मी कोण?उत्तर : संविधानाची प्रास्ताविका / उद्देशिका (सरनामा) . २. मी एक ग्रंथ आहे, ज्यामध्ये देश चालवण्याचे नियम व कायदे आहेत, मी कोण?उत्तर : संविधान (भारतीय संविधान). प्र. २) योग्य जोड्या जुळवा. ‘अ’ गट ‘ब’ गट उत्तर १. स्वातंत्र्य अ) ‘मी’

२: भारतीय संविधान

प्र. १) सांगा पाहू. १. कायदे तयार करणारे मंडळउत्तर : कायदेमंडळ २. संविधान सभेचे कायमस्वरूपी अध्यक्षउत्तर : डॉ. राजेंद्र प्रसाद ३. भारतीय संविधानाचे शिल्पकारउत्तर : डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर प्र. २) पुढील तक्ता पूर्ण करा. (संविधान सभेतील महत्त्वाच्या समित्या आणि त्यांचे प्रमुख) समिती प्रमुख समितीचे नाव डॉ. राजेंद्र प्रसाद घटना सभा नियम समिती (सुकाणू समिती) डॉ.

१: आपले समाजजीवन

प्र. १) ओळखा आणि लिहा : १. अन्नाची गरज भागवण्यासाठी मानवाने हा व्यवसाय सुरू केला –उत्तर : शेती २. रक्तसंबंध, विवाह किंवा दत्तकसंबंध यांमुळे व्यक्ती एकत्र राहतात व एकमेकांची काळजी घेतात ती सामाजिक संस्था –उत्तर : कुटुंब ३. भारताच्या दक्षिण किनारपट्टीवरील लोकांचे मुख्य अन्न –उत्तर : भात (तांदूळ) प्र. २) यादी करा : तुम्हाला माहिती

६ : जनपदे आणि महाजनपदे

प्र. १ अ) योग्य पर्यायासमोर अशी (✓) खूण करा / योग्य पर्याय निवडा: १. गाववसाहतींच्या कारभारासाठी गाववसाहतींचे समूह तयार झाले, त्या समूहाला काय म्हणतात? २. मगध साम्राज्याचा पाया कोणी रचला? ३. चंद्रगुप्त मौर्य याने कोणत्या राजवटीचा शेवट केला? प्र. १ ब) योग्य जोड्या जुळवा: अनुक्रमांक ‘अ’ गट ‘ब’ गट उत्तर १ मतदान प्रक्रिया राबवणारी व्यक्ती

५ : विविध धर्मांची शिकवण

प्र. १) एका शब्दात उत्तरे लिहा. १. भारतीय संस्कृतीचा अंगभूत गुणउत्तर : सर्वसमावेशकता . २. जैन धर्मात धर्मज्ञान प्रगट करणारेउत्तर : तीर्थंकर . ३. गौतम बुद्धांनी पहिले प्रवचन वारणसीजवळ येथे दिले.उत्तर : सारनाथ . ४. ज्यू धर्मीयांचा प्रमुख धर्मग्रंथउत्तर : तोराह . ५. इस्लाम धर्मीयांचे प्रार्थनास्थळउत्तर : मशीद . प्र. २) अ) तक्ता पूर्ण करा.

४: वैदिक संस्कृती

प्र. १ अ) एका शब्दात उत्तरे लिहा. १. ‘विद्’ म्हणजे काय?उत्तर : जाणणे . २. गुरुजवळ बसून ज्ञान मिळवणे म्हणजे काय?उत्तर : उपनिषद . ३. ज्येष्ठ व्यक्तींचे मंडळ म्हणजे काय?उत्तर : सभा . प्र. १ ब) योग्य जोड्या जुळवा. क्र. गट ‘अ’ (वेद) गट ‘ब’ (वैशिष्ट्य) उत्तर १ ऋग्वेद अ) यज्ञातील मंत्रांचे गायन का) देवतांची

३ . हडप्पा संस्कृती

प्र. १ अ) दिलेल्या पर्यायांपैकी योग्य पर्याय निवडून विधाने पूर्ण करा. १. हडप्पा संस्कृती सर्वप्रथम …………….. या नदीच्या काठी शोधली गेली.अ) सिंधूब) रावीक) नर्मदाड) गंगाउत्तर : हडप्पा संस्कृती सर्वप्रथम रावी या नदीच्या काठी शोधली गेली . २. हडप्पा संस्कृतीतील महास्नानगृह …………….. या ठिकाणी सापडले.अ) धोलावीराब) लोथलक) कालीबंगनड) मोहेंजोदडोउत्तर : हडप्पा संस्कृतीतील महास्नानगृह मोहेंजोदडो या ठिकाणी